Daphne Scheurwater

Brenda’s Weken

Opinie

Brenda’s Weken 2026 – opinie 10

De Brenda Westra Opinieprijs wordt jaarlijks door Nyenrode Business Universiteit en Stichting Future Finance uitgereikt en is gericht op vernieuwende, duidelijk opiniërende, vlot geschreven, voor het financiële beroep en –onderwijs actuele opiniestukken. In december wordt deze prijs uitgereikt, vandaar dat de aankomende tijd The Accountables is omgetoverd tot Brenda’s Weken, waarbij gedurende deze weken elke dag een opinie van een van de genomineerde centraal staat. Daphne Scheurwater volgt de Master Accountancy en werkt als gevorderd assistent-accountant bij De Jong Koster Accountants en Adviseurs. 

Accountants presenteren zich als hoeders van het publieke belang. Juist daarom kijkt de maatschappij kritisch naar de sector. Schandalen, boetes en negatieve media-aandacht vergroten de kloof tussen het zelfbeeld van de beroepsgroep en het oordeel van de samenleving. Omdat het beroep op vertrouwen rust, komt reputatieschade extra hard aan.  

Nieuwe ontwikkelingen, zoals private equity en kunstmatige intelligentie (AI), bieden kansen, maar brengen ook risico’s mee. De centrale vraag is hoe accountants zichtbaar het publieke belang blijven dienen wanneer commerciële en technologische druk toenemen.  

Vertrouwen is het kapitaal van de accountant 

Reputatieschade ontstaat niet alleen door fraude bij klanten, maar ook door de cultuur binnen accountantskantoren. Bij KPMG wisselden honderden medewerkers antwoorden op verplichte interne toetsen uit (Accountant.nl, 2023a). Wie intern regels overtreedt, verliest extern geloofwaardigheid. 

Boetes en toezichtonderzoeken versterken dit kwetsbare imago. Berichtgeving over Wwft-overtredingen en gebrekkige controles laat zien dat toezichthouders harder optreden (Accountancy Vanmorgen, 2024a). Kritische media zijn daarbij noodzakelijk: zij leggen tekortkomingen in integriteit, onafhankelijkheid en kwaliteit bloot en dwingen de sector verantwoording af te leggen.  

De media veroorzaken het probleem niet, maar vergroten wel de zichtbaarheid van de gevolgen. Bij internationale netwerken werkt reputatieschade bovendien grensoverschrijdend: problemen rond vertrouwelijkheid, AI of integriteit in andere landen raken ook Nederlandse kantoren (Schweppe, 2026). Toezicht moet daarom niet uitsluitend achteraf plaatsvinden, maar ook vooraf beoordelen of governance en financiële prikkels de controlekwaliteit voldoende beschermen.  

Private equity maakt de loyaliteitsvraag urgenter 

Burgers, politiek en toezichthouders verwachten van accountants en accountantskantoren dat zij zichtbaar het publieke belang beschermen. Tegelijkertijd groeit de kritiek dat commerciële belangen binnen accountantsorganisaties steeds belangrijker worden. De naar mijn mening meest urgente spanning ontstaat daarom niet door een nieuw schandaal, maar door de veranderende eigendomsstructuur van accountantskantoren. 

Naar mijn mening hoeft private equity niet op gespannen voet te staan met accountancy. Investeerders kunnen schaalvergroting, innovatie en professionalisering ondersteunen. Het risico ontstaat wanneer een investeringshorizon van vijf tot zeven jaar en rendementsdoelstellingen van ten minste 20 procent botsen met noodzakelijke langetermijninvesteringen in kwaliteit (Accountant.nl, 2026). 

Mijn zorg is dat investeringen in opleiding, voldoende controletijd en een sterke kwaliteitsfunctie de verkoopwaarde op korte termijn kunnen drukken. Wie bepaalt dan de koers: de accountant die het publieke belang dient of de kapitaalverschaffer die rendement verwacht? Kantoren moeten vooraf vastleggen hoe zij voorkomen dat aandeelhouders de professionele oordeelsvorming beïnvloeden. 

AI ondersteunt het oordeel, maar vervangt het niet 

AI kan werkzaamheden efficiënter en gerichter maken, maar onzorgvuldig gebruik raakt direct aan de kernwaarden van het beroep. In Australië ontstond negatieve publiciteit over AI-gerelateerde datalekken, onjuiste informatie in adviesrapporten en mogelijk misbruik van generatieve AI bij interne toetsen (Schweppe, 2026).  

De praktijk is ingewikkeld. AI wordt al volop gebruikt, terwijl wetgeving en interne kaders nog in ontwikkeling zijn. Daardoor is niet altijd duidelijk of informatie betrouwbaar en volledig is, en op welke aannames een uitkomst berust. Bovendien kan AI overtuigend klinkende maar onjuiste informatie produceren. 

Het werkelijke gevaar ontstaat wanneer accountants AI-uitkomsten zonder voldoende controle overnemen. Efficiëntie mag nooit zwaarder wegen dan betrouwbaarheid: wie zich achter technologie verschuilt, doet afbreuk aan de professioneel-kritische houding die het beroep vereist. AI kan ondersteunen, maar het oordeel en de verantwoordelijkheid blijven onverkort bij de accountant. Daarom zijn strikte waarborgen voor vertrouwelijkheid, broncontrole, menselijke toetsing en openheid over fouten onmisbaar. Ontbreken die waarborgen, dan ondermijnt elk datalek of onjuist AI-resultaat niet alleen de kwaliteit van het werk, maar ook het vertrouwen in de accountant en daarmee de reputatie van de hele beroepsgroep. 

De verwachtingskloof vraagt om duidelijkheid én steun 

De discussie in het Verenigd Koninkrijk laat zien dat communicatie alleen de verwachtingskloof niet kan overbruggen. Aangescherpte standaarden verduidelijken wat accountants bij fraude en continuïteit moeten onderzoeken en vastleggen. Dat vergroot hun aanspreekbaarheid, maar verhoogt ook de verwachtingen (Redactie AccountantWeek, 2026). 

De sector moet transparanter uitleggen wat een accountant wel en niet doet. De maatschappij verwacht dat accountants fraude actief opsporen, terwijl een accountant geen opsporingsdienst is. De accountant geeft een redelijke mate van zekerheid over de betrouwbaarheid en relevantie van de financiële verslaggeving. Die uitleg mag echter geen excuus zijn om afstand te houden van maatschappelijke zorgen. 

Accountants moeten commerciële druk beheersen, technologie kritisch beoordelen en vernieuwend werken. Dat is moeilijk wanneer duidelijke grenzen, toezicht en interne waarborgen ontbreken. Zij kunnen het publieke belang alleen geloofwaardig vooropstellen als kantoren, beroepsorganisaties en toezichthouders daarvoor voldoende ruimte en bescherming bieden. 

Een stille oproep aan de sector 

Dossiervorming alleen is niet genoeg: accountantskantoren moeten vooraf waarborgen dat kwaliteit en professioneel oordeel leidend blijven. Bij private equity betekent dit dat zij vastleggen welke zeggenschap investeerders hebben, hoe zij belonings- en verkoopprikkels begrenzen en wie ingrijpt als rendement botst met controlekwaliteit. De AFM moet deze waarborgen nadrukkelijk toetsen. Voor AI zijn afzonderlijke kaders nodig die bepalen welke toepassingen verantwoord zijn, hoe uitkomsten worden gecontroleerd en wanneer menselijk oordeel onmisbaar blijft. 

De kern ligt niet in méér communicatie, maar in aantoonbare keuzes voor het publieke belang. Accountants hebben tijd, middelen en bescherming nodig om onafhankelijk en professioneel-kritisch te handelen. Kantoren die private investeerders toelaten of AI inzetten, moeten daarom duidelijk maken welke grenzen niet onderhandelbaar zijn. 

Dat is de werkelijke hulpvraag achter het reputatieprobleem: verwacht niet alleen dat accountants het vertrouwen bewaken, maar stel hen ook in staat om die verantwoordelijkheid waar te maken. Vertrouwen herstelt niet door een campagne, maar door een omgeving waarin de juiste professionele keuze mogelijk is. 

Bronvermelding 

  • Schweppe, M. (2026). Schade aan een reputatie blijft niet ‘down under’. Accountant, 2026(3), 8–9. https://www.accountant.nl/siteassets/accountant.nl/blad/2026-nr-3/accountant-2026-nr3-schade-aan-een-reputatie.pdf 

Voor het plaatsen van reacties, hou graag rekening met onze spelregels.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer artikelen