De Brenda Westra Opinieprijs wordt jaarlijks door Nyenrode Business Universiteit en Stichting Future Finance uitgereikt en is gericht op vernieuwende, duidelijk opiniërende, vlot geschreven, voor het financiële beroep en –onderwijs actuele opiniestukken. In december wordt deze prijs uitgereikt, vandaar dat de aankomende tijd The Accountables is omgetoverd tot Brenda’s Weken, waarbij gedurende deze weken elke dag een opinie van een van de genomineerde centraal staat. Vandaag de opinie van Daphne Scheurwater, ze studeert in de Nyenrode Accountancy-minor bij Avans en is Gevorderd assistant accountant bij De Jong Koster accountants & adviseurs.

Private equity in accountancy: kans of risico?

De accountancysector bevindt zich op een kantelpunt. De instroom van private equity, de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) en toenemende maatschappelijke druk vragen om meer dan alleen naleving van regels. Waar de VGBA en ViO ooit dienden als externe toetssteen, moeten zij nu juist van binnenuit worden gedragen.

De toekomst van het accountantskantoor ligt niet in strengere controle van buitenaf, maar in het bouwen van interne waarborgen en gedragsprincipes die onafhankelijkheid en integriteit beschermen, ook als rendement en innovatie aan de orde van de dag zijn.

Nieuwe realiteit: private equity lijkt uitgewerkt
Waar private equity (PE) enkele jaren geleden nog gold als groeimotor, tekenen zich in 2025 nieuwe contouren af. De inbreng van investeerders maakte groei mogelijk, maar bracht ook controverse. Zo betaalde de Unia Groep in 2025 een goodwill-premie van €186,5 miljoen (drie keer de omzet ) voor de overname van Verstegen en Schuiteman. Crowe Foederer sloot zich aan bij Rivean Capital om omzet en personeelsbestand te verdubbelen en zo de top tien te bereiken.

Volgens Accountant.nl lijkt de PE-golf in de Nederlandse accountancy zijn hoogtepunt te hebben bereikt. De periode van snelle acquisities maakt plaats voor consolidatie, kwaliteitsborging en duurzame waardegroei. Investeerders worden kritischer, rendementseisen dalen en de nadruk verschuift van expansie naar integratie. De vraag rijst: wat blijft over als de groeimotor vertraagt?

Tussen kapitaal en kwaliteit

Private equity kan buy-and-build-strategieën versnellen, digitalisering mogelijk maken en ruimte bieden voor innovatie, zoals de inzet van AI. Het gebruik van AI in accountantsorganisaties verviervoudigde het afgelopen jaar, wat de potentie laat zien van PE-gestuurde groei.

Tegelijk kan de druk op rendement botsen met de principes van de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA) en de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO). Wanneer commerciële belangen zwaarder wegen dan professionele standaarden, komt de onafhankelijkheid in gevaar. De uitdaging ligt in het vinden van balans tussen winststreven en maatschappelijke verantwoordelijkheid. 

Ethische risico’s en onafhankelijkheid onder druk
De instroom van private equity binnen Nederlandse accountantskantoren is niet alleen een kwestie van financiering en schaalvergroting: het brengt ook wezenlijke bedreigingen voor de onafhankelijkheid en ethische integriteit van de dienstverlening met zich mee.

In haar richtlijn Private Equity Investment in Accounting Firms: Key Ethics and Independence Considerations waarschuwt de International Ethics Standards Board for Accountants (IESBA) dat investeerders met belangen in zowel het kantoor als diens controleklanten – of met beloningsstructuren die sterk op snelle groei zijn gericht, kunnen leiden tot situaties waarin fundamentele principes van de VGBA in het gedrang komen.

De VGBA en de ViO schrijven voor dat een accountant “in wezen én in schijn onafhankelijk” moet zijn. Volgens deze regels moet worden beoordeeld of een objectieve, redelijke en geïnformeerde derde de onafhankelijkheid in twijfel zou kunnen trekken. Wanneer een private-equity-investeerder bijvoorbeeld invloed heeft op strategische beslissingen, winstverdeling of de selectie van controleklanten, kan sprake zijn van een bedreiging door eigenbelang, vertrouwdheid of belangenbehartiging – drie risico’s die de VGBA expliciet noemt.

AI als versneller en uitdaging
Tegelijkertijd voltrekt zich een andere revolutie in de sector: de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI). Volgens Accountant.nl is het gebruik van AI in accountantsorganisaties het afgelopen jaar meer dan verviervoudigd, van 9 % in 2024 naar 41 % in 2025. Bovendien geeft 77 % van de kantoren aan hun AI-investeringen te willen verhogen, terwijl 35 % AI inmiddels dagelijks toepast in hun werkzaamheden. AI biedt kansen voor efficiëntie, risicodetectie en data-analyse, maar roept tegelijk vragen op over betrouwbaarheid, transparantie en professionele oordeelsvorming.

Van externe naleving naar interne verankering
De grootste uitdaging voor accountantskantoren ligt tegenwoordig niet in de regels zelf, maar in de manier waarop ze intern worden toegepast. De VGBA en de ViO vormen het fundament van vertrouwen, maar blijven te vaak een externe verplichting in plaats van een intern uitgangspunt.

Om te voorkomen dat commerciële druk de onafhankelijkheid ondermijnt, moeten accountantskantoren een cultuur van ethische reflectie ontwikkelen. Dat vraagt om:

• Heldere interne richtlijnen voor het omgaan met investeerdersbelangen;
• Sterke governance die commerciële en controlefuncties scheidt;
• Beloningsstructuren die kwaliteit boven winst stellen;
• Trainingen in morele oordeelsvorming en professioneel-kritisch denken.

Alleen dan kan de sector haar publieke functie behouden in een tijd waarin financiële en technologische prikkels toenemen.

Private equity kan, mits zorgvuldig ingebed, juist helpen om de sector toekomstbestendig te maken. De financiële slagkracht die investeerders brengen, maakt het mogelijk te investeren in innovatie en technologie die de kwaliteit en efficiëntie van het werk kunnen verhogen.

De toekomst van de sector vraagt dus niet om méér regels, maar om sterkere interne gidsen die ervoor zorgen dat onafhankelijkheid, integriteit en professioneel-kritische instelling leidend blijven, ook als de druk van buitenaf toeneemt.

Bronnen:
– Accountancy van Morgen (6 augustus 2025). IESBA waarschuwt voor ethische risico’s van private equity in accountantskantoren.
– Accountant.nl (oktober 2025). Private equity is uitgespeeld in de Nederlandse accountancy.
– Accountant.nl (oktober 2025). Gebruik AI in accountancy ruim vier keer zo hoog als vorig jaar.
– NBA (2023). Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA) en Verordening inzake onafhankelijkheid (ViO).
– Accountant.nl (29 augustus 2025). Private equity betaalde forse premie voor Unia-dochters Verstegen en Schuiteman

Voor het plaatsen van reacties, hou graag rekening met onze spelregels.