De Brenda Westra Opinieprijs wordt jaarlijks door Nyenrode Business Universiteit en Stichting Future Finance uitgereikt en is gericht op vernieuwende, duidelijk opiniërende, vlot geschreven, voor het financiële beroep en –onderwijs actuele opiniestukken. In december wordt deze prijs uitgereikt, vandaar dat de aankomende tijd The Accountables is omgetoverd tot Brenda’s Weken, waarbij gedurende deze weken elke dag een opinie van een van de genomineerde centraal staat. Vandaag de opinie van Marvin Teunissen. Hij behaalde in 2025 zijn Post-Master Accountancy aan Nyenrode Business Universiteit. Hij is Senior Associate Assurance bij PwC.

Niet bedrijven, maar jullie zijn de leiders in de weg naar duurzaamheid.

Het succes van de CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) ligt niet bij bedrijven, maar bij jou. Alleen jouw actie als consument en eindgebruiker bepaalt het succes van de CSRD. Als consument heb jij een krachtige stem. “Wie betaalt, bepaalt” geldt ook hier.

Tijdens mijn onderzoek naar de financiële effecten van niet-financiële rapportages ontdekte ik dat veel professionals en niet-professionals niet goed begrijpen wat het doel van de CSRD is. De CSRD is een richtlijn voor het rapporteren van niet-financiële prestaties, geen verplichting tot duurzaamheid. Verduurzaming blijft, behoudens andere wet- en regelgeving, een vrije keuze voor organisaties.

Verwacht niet dat bedrijven zullen verduurzamen zonder dat jij actie onderneemt.  Jouw rol als consument bepaalt de effectiviteit van de CSRD. Het is daarom belangrijk dat jij de leiding neemt!

Het échte doel van de CSRD en jouw rol

Als onderdeel van de EU Green Deal, het ambitieuze plan van de Europese Commissie om tegen 2050 klimaatneutraal te zijn, dient de CSRD-investeerders te ondersteunen in het maken van investeringsbeslissingen. Door inzicht te verschaffen in ESG-prestaties (milieu, maatschappij en governance), helpt de CSRD investeerders bij het vinden van bedrijven met goede niet-financiële prestaties.

Hier wordt verondersteld dat investeerders niet-financiële prestaties interessant vinden. Deze veronderstelling is niet altijd juist. Investeerders zijn namelijk van nature voornamelijk geïnteresseerd in financiële prestatie-indicatoren. Deze financiële prestatie-indicatoren geven een indicatie van het rendement op de investering.

Investeerders hebben daarom enkel interesse in niet-financiële prestatie-indicatoren als zij verwachten dat dit leidt tot een hoger rendement. Als de investeerder dit niet verwacht, zal deze niet anders handelen door de CSRD, en bereikt deze richtlijn dus niet zijn beoogde doel. Het opstellen en controleren van CSRD-rapportages is daarmee verspilde moeite, want de beoogde gebruiker zal de rapportages niet gebruiken.

Maar, als investeerders de verwachting hebben dat consumenten ESG belangrijk vinden, betekent dit dat bedrijven die goede ESG-prestaties hebben, in de toekomst ook betere financiële prestaties gaan behalen. Hierdoor gaan investeerders bedrijven met goede niet-financiële prestaties hoger waarderen. ESG-vriendelijk gedrag door de consument is hiermee de sleutel tot ESG-vriendelijke investeringen. De verantwoordelijkheid ligt dan bij jou als consument en eindgebruiker.

Bedrijven zijn geen altruïstische entiteiten

Sommigen betogen dat bedrijven vanuit intrinsieke motivatie om niet-financiële prestaties zouden moeten geven, vanuit een gevoel van maatschappelijke verantwoordelijkheid, los van financiële prikkels. Dit vind ik wensdenken, en niet verenigbaar met de realiteit.

Bedrijven zullen geen duurzaamheidsinspanningen leveren als er geen beloning tegenover staat. Het zijn namelijk geen altruïstische entiteiten die het maatschappelijk belang boven hun eigen belangen stellen, maar ze streven hun eigen doelstellingen na. Duurzaamheidsinitiatieven worden enkel gevolgd als deze hieraan bijdragen.

We kunnen ander gedrag wel forceren met strengere wet- en regelgeving die direct toeziet op de ESG-prestaties. Hier ben ik echter geen voorstander van. Dit lijkt op het eerste gezicht aantrekkelijk, maar heeft een aanzienlijk risico. Mogelijk ondermijnen we hiermee de concurrentiekracht van onze bedrijven nog verder, vooral in vergelijking met landen als de VS en China. Dit heeft directe impact op onze welvaart.

Bedrijven hebben macht

Bedrijven hebben aanzienlijke macht, en kunnen het publiek beïnvloeden. Hun macht is echter ondergeschikt aan consumenten die zelfstandig bewuste keuzes maken. En als consumenten bewuste keuzes maken, zullen bedrijven hun best gaan doen om de consumenten in hun behoeften te voorzien. Investeringen zullen naar deze bedrijven toestromen, met behulp van de CSRD.

De CSRD is voor investeerders

Hoewel de CSRD gericht is op investeerders, en niet op consumenten, is dat in deze casus niet relevant. Het gaat om gedrag dat wordt ingeschat door de investeerder. Als jij enkel ESG-vriendelijke producten aanschaft dan zal de investeerder gaan zoeken naar bedrijven die goed scoren op het gebied van ESG. Of deze investeerder nou een private equity fonds is, of jouw pensioenfonds, dat maakt niet uit.

Het nut van de CSRD bepaal jij

Zonder actieve inzet voor ESG door consumenten, blijft de CSRD een kostbare en nutteloze richtlijn. Het opstellen van rapportages is duur, wat de concurrentiepositie van onze bedrijven verslechtert ten opzichte van bedrijven in andere werelddelen. Dit gevolg wordt versterkt door het tekort aan personeel en de andere torenhoge bureaucratische eisen die gesteld worden aan bedrijven. Als consumenten niet laten zien dat zij ESG belangrijk vinden, dan heeft de CSRD geen effect en kunnen we die beter afschaffen.

Jouw acties?

Het is allemaal echter niet zo ingewikkeld. Hoe actiever consumenten, zoals jij, zich gaan inzetten door te consumeren van bedrijven met sterke ESG-prestaties, des te groter de impact. Dit is geen hogere wiskunde. Met gezond verstand kan je al een goede inschatting maken van de ESG-impact van producten. Investeerders doen de rest, met de CSRD als gereedschap.

Wees je bewust van jouw impact, en neem de leiding in de ESG-transitie. Alleen dan heeft de CSRD nut.

Marvin Teunissen MSc behaalde in 2025 zijn Post-Master Accountancy aan Nyenrode Business Universiteit. Hij is Senior Associate Assurance bij PwC.

Voor het plaatsen van reacties, hou graag rekening met onze spelregels.