Ik werk inmiddels ruim zes jaar in de auditpraktijk voor voornamelijk MKB-bedrijven. Dit is iets wat ik met ongelofelijk veel passie en enthousiasme doe, maar soms… heel soms… stel ik mezelf hardop de vraag “Voor wie doen we het nu eigenlijk?”

Begrijp me niet verkeerd, ik zou het voor niets willen ruilen en ik zou iedere jonge professional willen aanraden om, net als ik, in het MKB te starten. Je stapt vanaf je eerste dag binnen bij sterke en betrokken ondernemers, leert het bedrijf kennen van personeel dat na meer dan 20 jaar het bedrijf  door-en-door kent en je wordt meteen bij de meest uitdagende aspecten van de controle betrokken. Het is een fantastische leerschool en het blijft bij iedere onderneming weer een unieke gewaarwording. Maar het heeft voor de accountant ook een keerzijde, namelijk dat de controle in het MKB soms overbodig voelt.

Dit komt omdat je hier geregeld in aanraking met het bedrijf waar de DGA vanaf zeven uur ’s ochtends op de werkvloer te vinden is, de DGA nog steeds alle facturen en betalingen één-voor-één fiatteert en waar de DGA zich, na de laatste bestelling van de dag, buigt over een bestuursverslag waarvan hij stiekem weet dat niemand anders dan zijn accountant dit ooit zal gaan lezen.

Deze bedrijven noem ik ‘liefkozend’ uit de hand gelopen passieprojecten van een DGA. Een veelal zelf gefinancierd, lokaal opererend, voorraadhoudend bedrijf dat bijna “per ongeluk” controleplichtig is geworden. Dit zijn bedrijven die simpelweg geen eigen belang hebben bij een accountantscontrole en enkel door toedoen van de wettelijke controlegrenzen een jaarlijks bezoek van haar registeraccountant kunnen verwachten. Iets wat haaks staat op de kerngedachte achter de accountantscontrole.

Het concept van de wettelijke controlegrenzen zoals wij deze vandaag de dag kennen is natuurlijk niet nieuw. De huidige criteria van omzet, balanstotaal en FTE zijn zelfs nog vóór de maanlanding geïntroduceerd en sindsdien telkens geïndexeerd. Dit vind ik op zichzelf een bijzonder gegeven. We zijn immers vele decennia verder en, in tegenstelling tot deze criteria, is het type bedrijven dat de wereld rijk is wél fundamenteel verandert. Zou de reikwijdte van de accountantscontrole in dit geval niet mee moeten bewegen met de markt en criteria zoals balanstotaal en omzet los moeten laten? Criteria die van nature in het nadeel spreken van de traditionele handelsonderneming van “onze DGA”. Er springen tegenwoordig immers steeds meer snelgroeiende digitale dienstverleners uit de grond. Bedrijven die voor investeerders veel interessanter zijn en binnen een typologie vallen waar zij, met de huidige criteria, het jaarlijks bezoek van een registeraccountant nog vele jaren af kunnen houden. Daarom vind ik, dat in tijden waarin onze sector haar relevantie aan de maatschappij wil aantonen door met fraude- & continuïteitsparagrafen te laten zien “wat” wij doen, we juist kritisch moeten kijken voor “wíe” we het doen.

Het accountantsberoep is immers ontstaan vanuit de behoefte van de stakeholder aan betrouwbare financiële informatie. De accountant was en is de poortwachter voor de hele financiële sector. Je zou daarom ook nu nog willen zien dat een accountant op verzoek van een kredietverstrekker of een vergunningsverlener wordt ingeschakeld. Voor niet-controleplichtige bedrijven gebeurt dit in de praktijk echter zelden tot nooit. Dit zou in een ideaal scenario wel de aanleiding voor een accountantscontrole moeten zijn. Pas dan zouden we voorgoed afscheid kunnen nemen van het ogenschijnlijk verplichte nummertje voor “onze DGA”, en ontstaat er ruimte om ons, ondanks aanhoudende personeelstekorten, te richten op die bedrijven en stakeholders die de grootste behoefte hebben aan de diensten van een accountant.

De accountant heeft van oudsher het imago van een financieel politieagent gekregen. Dit is een stigma waar veel jonge professionals graag van af zouden willen. Ik ben juist van mening dat we dit imago meer zouden moeten omarmen. Dit blijft namelijk het bestaansrecht van ons beroep. We moeten er nu alleen voor waken dat we, zoals het een goed politieagent betaamt, die groepen in de maatschappij blijven beschermen die daadwerkelijk bescherming van een accountant nodig hebben, en dat we niet na verloop van tijd te boek komen te staan als een bemoeizuchtige BOA.