De Brenda Westra Opinieprijs wordt jaarlijks door Nyenrode Business Universiteit en Stichting Future Finance uitgereikt en is gericht op vernieuwende, duidelijk opiniërende, vlot geschreven, voor het financiële beroep en –onderwijs actuele opiniestukken. In december wordt deze prijs uitgereikt, vandaar dat de aankomende tijd The Accountables is omgetoverd tot Brenda’s Weken, waarbij gedurende deze weken elke dag een opinie van een van de genomineerde centraal staat. Vandaag hebben we de opinie van Stef den Hertog op onze website. Stef den Hertog MSc behaalde in 2025 de Master of Science in Controlling aan Nyenrode en is al bijna 2,5 jaar in dienst bij het LUMC als Business Controller.

Duurzaamheidsverslaggeving bevordert de samenwerking op het gebied van duurzaam ondernemen tussen ziekenhuizen

De rol van ziekenhuizen

Ziekenhuizen spelen een onmisbare rol in onze samenleving. Zij verlenen zorg vanuit een maatschappelijke missie en dragen daarmee direct bij aan het welzijn van de samenleving. Juist daarom is het belangrijk dat zij oog houden voor wat er speelt in de maatschappij. Toch blijft de sector op dit moment achter op één belangrijk maatschappelijk thema: het rapporteren over maatschappelijke duurzaamheid. Hoewel er al volop initiatieven worden ontplooid op het gebied van energiebesparing, circulaire bedrijfsvoering en sociale impact, blijven deze vaak onzichtbaar. Dat is een gemiste kans, juist omdat transparantie de samenwerking tussen ziekenhuizen kan versterken en de verduurzaming kan versnellen. In dit proces reflecteer ik ook op mijn eigen rol als business controller. Ik wil niet alleen richting geven met woorden, maar samen met mijn collega’s daadwerkelijk de katalysator zijn die de beweging kan versnellen.

Grote milieu-impact, grote verantwoordelijkheid

Wij mogen niet vergeten dat de zorgsector in Nederland verantwoordelijk is voor ongeveer 7% van de nationale CO₂-uitstoot (RIVM, 2025). Dat maakt dat ziekenhuizen behoren tot de grootste vervuilers buiten de zware industrie. Juist hier valt dus veel te winnen. Door duurzamer te werken kan de sector een enorme bijdrage leveren aan het behalen van nationale en internationale klimaatdoelen. Een concreet voorbeeld van het verlagen van de uitstoot in ziekenhuizen is het actieplan om de CO₂-uitstoot van operatiekamers (OK’s) in Nederland te reduceren. Dit plan werd geïnitieerd door twee ziekenhuizen en gepresenteerd binnen een landelijk netwerk. Door hierover openlijk te communiceren en transparant te zijn, krijgen andere ziekenhuizen inzicht in de mogelijkheden en worden zij gestimuleerd om soortgelijke initiatieven te ontplooien.

Transparantie als motor voor samenwerking

Bovenstaand initiatief is een sterk voorbeeld van hoe gerichte kennisdeling kan bijdragen aan sectorbrede verbetering. Juist binnen de ziekenhuiszorg, waar vergelijkbare uitdagingen spelen, ligt het voor de hand om succesvolle werkwijzen breder te verspreiden. Daar zijn, naar mijn mening, twee belangrijke redenen voor. Ten eerste hebben ziekenhuizen een non-profit karakter: ze streven geen winst na. Volgens de theorie bevordert dit de samenwerking tussen organisaties. Ten tweede kiezen mensen er vaak bewust voor om in een ziekenhuis te werken vanuit intrinsieke motivatie: de wens om iets bij te dragen aan de samenleving. Diezelfde motivatie vormt ook de basis voor duurzame initiatieven. De samenleving reikt verder dan de eigen organisatie, en hoe meer medestanders, hoe sterker het effect.

Door activiteiten inzichtelijk te maken, vergroten ziekenhuizen niet alleen het bewustzijn binnen de eigen organisatie, maar inspireren ze ook collega-instellingen om in actie te komen. Transparantie draagt hiermee bij aan onderlinge samenwerking en het realiseren van gezamenlijke verbeteringen binnen de sector.

Van vergelijken naar stimuleren

Duurzaamheidsverslaggeving moet worden gezien als een tactisch instrument om de gezamenlijke missie van duurzame zorg te realiseren. In een tijd waarin de milieu-impact van de zorgsector aanzienlijk is, kunnen we het ons niet veroorloven om kennis en ervaring binnen de muren te houden. Er klinkt ook kritisch geluid over duurzaamheidsverslaggeving. In een artikel van het Financieel Dagblad (2023) wordt namelijk gesteld dat extra rapportageverplichtingen organisaties hoofdpijn bezorgen. Deze kritiek richt zich vooral op de CSRD-wetgeving, die strikte eisen stelt aan de vorm van verslaggeving. Hoewel deze wetgeving de vergelijkbaarheid vergroot, zijn ziekenhuizen hier niet aan onderworpen.

Eveneens klinkt er kritiek dat duurzaamheidsverslagen van ziekenhuizen weinig structuur hebben en moeilijk te vergelijken zijn. In mijn optiek is die kritiek begrijpelijk. Duurzaamheidsverslaggeving bevindt zich immers nog in een ontwikkelingsfase. Tegelijkertijd ben ik van mening dat verslaglegging niet het einddoel mag zijn; het moet vooral dienen als instrument om duurzame initiatieven te stimuleren en te ondersteunen.. De urgentie is duidelijk: de uitstoot is hoog en actie is nodig. Het delen van initiatieven draagt hieraan bij. Vergelijkbaarheid kan op termijn volgen. Bovendien is de aanname dat verslaggeving alleen maar geld kost achterhaald. Diverse studies tonen aan dat duurzaam ondernemen ook financieel voordeel kan opleveren (Khan et al., 2024).

Missing link in de verslaggeving van duurzame activiteiten

Zelf wil ik niet aan de zijlijn blijven staan. Als business controller voel ik de verantwoordelijkheid om actief bij te dragen en mijn rol te benutten als aanjager van duurzame verandering. In de praktijk ontstaan op de ziekenhuisvloer veel losse initiatieven op het gebied van duurzaam ondernemen. Vaak bereiken deze de afdeling verslaggeving echter niet. Business controllers zijn, naar mijn mening, de aangewezen personen om die verbinding te leggen. Zij staan immers op het snijvlak van de werkvloer en de verslaglegging, en hebben daardoor de mogelijkheid om duurzame initiatieven te signaleren, te verzamelen en zichtbaar te maken. Dankzij hun brede blik en nauwe betrokkenheid kunnen zij een belangrijke bijdrage leveren aan de uitbreiding van de duurzaamheidsverslaggeving. Het is daarom essentieel dat business controllers actief op zoek gaan naar inspirerende voorbeelden binnen de organisatie die gedeeld kunnen worden. Zo komen waardevolle initiatieven beter aan het licht en kunnen ziekenhuizen deze onderling delen, wat bijdraagt aan een toekomstbestendige en duurzame zorgsector.

Literatuurlijst

Farooq, F., Sajid, M., Faheem, M., & Khan, K. H. (2024). Evaluating the influence of green growth, foreign direct investment and financial development towards sustainable environment: Evidence by green finance theory. Bulletin of Business and Economics (BBE), 13(2), 44-52.

RIVM (2025). De berekening van het effect van de Nederlandse zorg op het milieu. https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2025-0033.pdf.

FD (2023). Kwart Nederlandse bedrijven niet klaar voor verplichte wetgeving. https://fd.nl/bedrijfsleven/1496824/kwart-nederlandse-bedrijven-niet-klaar-voor-verplichte-duurzame-rapportage.

Voor het plaatsen van reacties, hou graag rekening met onze spelregels.