In de accountancy (en eigenlijk in de samenleving als geheel) gaat het altijd veel over burn-outs. Een term die in de jaren 70 zijn intrede heeft gedaan en vandaag de dag veelvuldig gediagnosticeerd wordt. Immers, iedereen kent inmiddels wel iemand die hiermee te kampen heeft (gehad). Maar aan de andere kant van het spectrum hoor je eigenlijk nooit wat over de zogenoemde ‘bore-out’. Naar mijn idee is het een relatief onbekend begrip en dus hoog tijd om naast de burn-out ook deze diagnose eens onder de loep te nemen!

Het mechanisme stress

Net als de burn-out is ook de bore-out een uitvloeisel van stress. Een prachtig mechanisme dat we allen in ons hebben om onszelf waakzaam te houden, beter te focussen en je waarschuwt voor gevaar. Je lichaam heeft het nodig om af en toe ‘aan’ te gaan. Je krijgt een adrenalineboost en de hartslag gaat wat omhoog. Hierdoor kun je je beter concentreren en dat draagt bij om die welbekende deadlines in de accountancy te behalen.

Stress wordt vooral een probleem als we dit mechanisme te vaak onnodig activeren. Vaak wordt dit gerelateerd aan de hoge werkdruk of de hoeveelheid overuren die we maken. Maar in de praktijk is het vaak een samenspel van verschillende factoren die allemaal samenkomen: een hoge werkdruk, studiedeadlines, relatieproblemen, geldzorgen, slaapproblemen etc. Dit zet je aan het denken en kan ervoor zorgen dat je mentaal de stressknop activeert. Het resultaat is mogelijk een burn-out.

Wat is een bore-out?

Naast het voorgaande blijkt juist ook een gebrek aan prikkels de stressknop te activeren. Denk hierbij aan een taak die je niet genoeg uitdaging geeft of een baan waarin je niet verder door kunt groeien. Je brein is gewend aan het hebben van prikkels en zal zonder die prikkels de leegte willen opvullen. Ook hierdoor gaat je brein nadenken en meestal zijn dat juist de negatieve gedachten.

Ongezonde stress

Stress is een goed mechanisme, maar kan ongezond worden als je onvoldoende herstelperiodes hebt. Als je wekenlang of zelfs maandenlang in een gespannen situatie zit, dan kan dit leiden tot een burn-out, maar dus ook een bore-out.

Bij een te lange periode met te veel prikkels kun je in een burn-out terechtkomen. Je voelt je overprikkeld, oververmoeid of hebt geen motivatie meer. Bij te weinig prikkels kan dat leiden tot negatieve gedachten, veel verveling en jezelf waardeloos voelen.

Hoe herken ik een burn-out of bore-out?

Gelukkig kun je aan jezelf herkennen of je op de goede middenweg zit. De zogenoemde optimale hoeveelheid stress.

Als je het gevoel hebt dat je een beetje waardeloos bent, de tijd voorbij vliegt en je het gevoel hebt dat je geen doelen haalt of je voelt jezelf ongemotiveerd, dan zit je in de buurt van een bore-out. Daag jezelf meer uit en zorg dat het weer wat ‘spannender’ wordt, zodat je meer prikkels krijgt.

Als je taken vervolgens aansluiten bij jouw vaardigheden, dan zit je op de juiste koers: je hebt de juiste hoeveelheid prikkels en zit op het optimale stressniveau. Je voelt je creatief, uitgedaagd en gemotiveerd.

Ga je over die piek heen, waarbij je te veel uitdagingen hebt en dus ook te veel prikkels, dan kan dat leiden tot een burn-out. Dit kun je herkennen aan het feit dat je bijvoorbeeld geïrriteerder bent, ongezonder eet, emotioneler reageert of bijvoorbeeld meer rookt en drinkt.

Tips voor een evenwichtig stressniveau

Te veel prikkels, maar ook te weinig, kunnen funest zijn. Maar weet ook dat dit af en toe helemaal niet zo erg is. Het is juist goed om een schommelend stressniveau te hebben. De ene week een aftekendeadline en de andere week verveling kan dus prima. Hierbij toch nog even wat tips voor een evenwichtig stressniveau:

• Neem af en toe wat rust. Zet je laptop uit, verstop je telefoon in een kast en trek de stekker van de televisie uit het stopcontact.
• Ga erop uit! Zorg dat je genoeg sociale contacten hebt en samen leuke dingen kan doen.
• Deze sociale contacten zorgen er ook meteen voor dat je met anderen kunt praten over wat je mentaal bezighoudt. Praat er dus vooral over! Ook die ander lucht graag zijn of haar hart bij jou en dat helpt je om zaken vanuit verschillende perspectieven te benaderen.
• Te weinig uitdaging kan net zo slopend zijn als te veel stress. Zoek afwisseling in je werk of dagelijkse routine, stel jezelf kleine doelen of leer iets nieuws. Zo voorkom je dat verveling overslaat in een gevoel van leegte of ontevredenheid.

Het herkennen van zowel te veel als te weinig prikkels is essentieel om mentaal in balans te blijven. Door alert te zijn op je eigen signalen en bewust ruimte te maken voor herstel en afwisseling, kun je die gezonde middenweg beter bewaken. Uiteindelijk draait het om het vinden van een ritme dat past bij jouw energie, ambities en behoeften, zodat je niet alleen productief blijft, maar vooral ook goed voor jezelf zorgt.