In het boek van Rutger Bregman gaat het al snel over de zogeheten onzinnige banen, de sin industries. In eerste instantie voelde ik mij daardoor ook wel aangesproken. Hij benoemt namelijk ook specifiek de accountants in zijn artikelen (Bregman, Nee, je bent niet goed zoals je bent, 2024).

Toen dacht ik verder na. Waarom voel ik mij eigenlijk zo aangesproken, of misschien wel beter nog, best wel betrapt? Accountants zijn heus toch wel van waarde? Er wordt immers geroepen dat wij de vertrouwenspersoon van het maatschappelijk verkeer zijn. Ja, nogal een cliché uitspraak eigenlijk. Maar zeker niet minder waar, toch? In deze opinie ga ik in op de vraag hoe accountants hun morele ambitie nu in de praktijk kunnen laten zien.

Wat is morele ambitie?

Allereerst, wat is morele ambitie? Bregman geeft in zijn boek een kwadrant weer (Bregman, Morele ambitie, 2024). Op de ene as staat het morele aspect wat hij verpakt als idealisme, de andere as is de mate van ambitie. Een voorbeeld van een idealistische baan waarin minder ambitie naar voren komt, is die van een activist die vooral bewustzijn bij anderen creëert. Deze activist zet echter niet de volgende stap om dit bewustzijn om te zetten in concrete daden. Daar ontbreekt dus de ambitie.

Een baan waarbij zowel ambitie en het idealisme samen komen, vormt zich tot een baan met morele ambitie. In het boek wordt het voorbeeld genoemd van Rob Mather, die zich volop inzette om malaria tegen te gaan. Hiermee zijn miljoenen mensen geholpen. Een goed initiatief met een zeer grote impact. Hoe impactvol is de accountant dan?

Accountants zouden vallen onder de categorie die absoluut wel ambitie hebben, zeker, daar ben ik het mee eens. Toch wordt er dus een afslag genomen dat accountants het idealistische deel missen in de perceptie van Bregman en dus niet impactvol zijn. Is dat terecht?

Waarom hebben accountants morele ambitie?

Ik denk van niet! Zeker als het gaat om controlerend accountants. De accountants vervullen zoals eerder aangegeven een maatschappelijke taak. Dat die taak “toevallig” commercieel is uitbesteed, maakt het niet direct een onzinbaan. Een belangrijk punt dat mensen wel meer mogen erkennen. Elk jaar worden er weer duizenden organisaties door accountants gecontroleerd. Wij voegen waarde toe aan de jaarrekeningen van de organisaties. Accountants dienen ook om te gaan met al die verschillende organisaties en hun ethische houding. Dit vereist een rechte rug van de accountant en het is dan ook zeker geen onzinbaan.

Over die rechte rug, waar komt dat vandaan? Terug naar de beroepsregels. Dit volgt natuurlijk uit de VGBA. Met name het fundamentele beginsel integriteit is in dit kader van belang. De accountant moet eerlijk en oprecht handelen. Een accountant moet zich niet laten beïnvloeden door een klant die zijn of haar idealen voor de wereld op een lager pitje heeft staan. Met de komst van CSRD is dit nu nóg meer van belang. Hier ligt nu de kans voor de accountant om de morele ambitie nog meer te laten zien. De NBA heeft een moreel besluitvormingsmodel om de accountant meer inzicht te geven over hun eigen ethische competenties (NBA, 2024). Dit kan de accountant helpen om besluiten omtrent morele en ethische kwesties op te pakken en hier over te oordelen. In welke situaties heb jij de afgelopen tijd morele druk gevoeld?

De kans van CSRD

Dan weer even naar die CSRD. De ESG-onderwerpen hebben van nature een meer idealistische achtergrond merk ik zo. Het is dan ook goed dat accountants hier ook belangrijke rol in krijgen. Dijan Bruins (2024) noemt in zijn artikel over morele ambitie en ESG ons beroep van de toekomst dan ook wel de impact accountant. En dat is precies waar morele ambitie ook om gaat. Het maken van impact op de wereld, de maatschappij om je heen.

De CSRD-verplichtingen voor het gros van onze klanten zijn weliswaar afgezwakt. Toch vind ik het belangrijk dat wij als accountants de impact van onze klanten op de maatschappij goed onder de loep blijven nemen.

Kan je accountants vergelijken met mensen die over de gehele wereld ziekten bestrijden? Nee. Kan je accountants moreel ambitieus noemen? Ja. In mijn ogen hebben accountants dus juist een sterke morele ambitie en ook dat beeld van hun rol in de samenleving. Ik vind dat dit gegeven het verdient om vaker hardop uitgesproken te worden.

Bibliografie

Bregman, R. (2024). Morele ambitie. Amsterdam: De Correspondent.

Bregman, R. (2024, maart 19). Nee, je bent niet goed zoals je bent. Opgehaald van De Correspondent: https://decorrespondent.nl/15165/nee-je-bent-niet-goed-zoals-je-bent/00f3b59e-4746-0f27-3b71-fda98677482d

Bruins, D. (2024, juli 16). Dijan Bruins (Countus): ‘De kennis in ons vakgebied geeft ons een voorsprong waarmee we impact maken’. Opgehaald van Duurzaam-ondernemen.nl: https://www.duurzaam-ondernemen.nl/dijan-bruins-countus-de-kennis-in-ons-vakgebied-geeft-ons-een-voorsprong-waarmee-we-impact-maken/

NBA. (2024). Moreel besluitvormingsmodel voor accountants. Amsterdam: NBA. Opgehaald van https://www.nba.nl/besluitvormingsmodel/