De Brenda Westra Opinieprijs wordt jaarlijks door Nyenrode Business Universiteit en Stichting Future Finance uitgereikt en is gericht op vernieuwende, duidelijk opiniërende, vlot geschreven, voor het financiële beroep en –onderwijs actuele opiniestukken. In december wordt deze prijs uitgereikt, vandaar dat de aankomende tijd The Accountables is omgetoverd tot Brenda’s Weken, waarbij gedurende deze weken elke dag een opinie van een van de genomineerde centraal staat. Vandaag de opinie van Delano Tolhuisen. Hij behaalde in 2025 de Post-Master RA aan Nyenrode Business Universiteit. Hij werkt als Senior Staff bij EY.

AA vs. RA: tijd voor een duidelijker onderscheid

Het is tijd dat we het verschil tussen de samenstelaccountant (AA) en de controlerend accountant (RA) duidelijker maken. Daar waar beide professies vallen onder dezelfde paraplu van de NBA zijn het in de praktijk twee overduidelijk verschillende beroepen. Velen weten niet dat er onder de noemer ‘accountant’ naast de boekhoudkundige accountant óók een controlerend accountant bestaat (Bos, 2019). Dit vermindert de toegevoegde waarde van de controleverklaring (Quick, 2020). Daarom moeten deze beroepsgroepen ieder een andere titel krijgen met een duidelijker onderscheid.

Het belang van de juiste terminologie

Stel dat je onlangs een nieuwbouwwoning hebt gekocht. Na de sleuteloverdracht ontdek je gebreken door fouten van de aannemer. Je kaart het aan, maar de aannemer wijst je klachten resoluut af. Je besluit juridisch advies in te winnen bij een jurist. Omdat het een juridisch professional betreft, ga je ervan uit dat hij je ook in een rechtszaak kan bijstaan. Maar zodra het op procederen aankomt, blijkt dat je een advocaat nodig hebt – en je verliest kostbare tijd en misschien zelfs proceskansen.

Veel mensen weten niet dat ‘jurist’ een verzamelbegrip is, waaronder juridische adviseurs én advocaten vallen. Die verwarring kan serieuze gevolgen hebben – zeker in geschillen waarbij procederen onvermijdelijk is.

‘Accountant’ als homoniem: een taalprobleem met maatschappelijke gevolgen

De Nederlandse taal kent veel van dit soort homoniemen: woorden met dezelfde vorm, maar verschillende betekenissen. Ook de beschermde titel ‘accountant’ is zo’n homoniem dat door velen verkeerd wordt opgevat. Het overgrote deel van de samenleving komt enkel in contact met een accountant via zijn of haar eenmanszaak of midden- en kleinbedrijf. In die gevallen gaat het vrijwel altijd om de Accountant-Administratieconsulent (AA). Deze professional helpt ondernemers bij het voeren van de boekhouding, geeft financieel of fiscaal advies, verwerkt de belastingaangiften en stelt een jaarrekening samen.

Voor veel mensen is dat hét beeld van de accountant.

Daardoor is de kans groot dat zij een “controleverklaring van de onafhankelijke accountant” verkeerd interpreteren.

Waarom het onderscheid tussen AA en RA telt

Een controleverklaring is echter het werk van een Registeraccountant (RA) – een accountant met een andere opleiding, andere wettelijke taken, en bovenal: een andere mate van onafhankelijkheid. Als gebruikers van een jaarrekening beter zouden begrijpen dat een RA fundamenteel verschilt van een AA, zou dat de autoriteit en waarde van de controleverklaring versterken (Quick, 2020). Immers, een RA opereert onafhankelijker van zijn klant en het werk van de RA wordt strenger gereguleerd. Wie bij het woord ‘accountant’ automatisch denkt aan de vertrouwde adviseur om de hoek, zal aan de controleverklaring ten onrechte minder waarde hechten en het als minder belangrijk ervaren – en dat doet af aan het maatschappelijk belang ervan.

Internationale voorbeelden tonen aan dat het duidelijker kan

Wanneer we kijken naar de titels en woordkeuzes in de volksmond in andere talen ter wereld, dan is overduidelijk dat veel landen een duidelijker onderscheid hanteren. Zo wordt er in het Engels gesproken over een Chartered Accountant en een Statutory Auditor. In het Spaans worden de benamingen Contador en Auditor (de cuentas) gehanteerd. En in het Duits spreekt men van een Bilanzbuchhalter en een Wirtschaftsprüfer. In al deze gevallen is er dus in de volksmond een duidelijker onderscheid, iets wat in de Nederlandse taal ontbreekt. En daarom doe ik een oproep aan de NBA om nieuwe onderscheidende titels te introduceren. Want wie helder wil controleren, moet beginnen met heldere titels.

Waarom nieuwe titels noodzakelijk zijn

Tegenstanders stellen dat nieuwe titels juist verwarring scheppen (Wietsma, 2025). Volgens hen is het niet de benaming die verwarring veroorzaakt, maar een gebrek aan kennis bij het publiek. Betere voorlichting zou daarom effectiever zijn dan een nieuwe titelstructuur.

Maar dat onderschat de kracht van taal. Titels roepen direct associaties op. Bij het woord ‘accountant’ denkt het publiek veelal aan de vertrouwde adviseur om de hoek – niet aan een onafhankelijk controleur. Juist omdat beide beroepsgroepen onder dezelfde titel vallen, ontstaat ruis. Andere landen laten zien dat onderscheid in naamgeving wél werkt. En zolang een verklaring is ondertekend door “de accountant”, blijft het maatschappelijk belang ervan onderschat. Heldere titels zijn geen luxe, maar noodzaak om vertrouwen te versterken en misvattingen structureel te voorkomen.

Heldere titels, herwonnen vertrouwen

Kortom: het is hoog tijd dat we het misverstand rond ‘accountant’ de wereld uit helpen en échte duidelijkheid scheppen. Door twee concrete, onderscheidende titels in te voeren, zoals Register Auditor (RA) en Accountant-Administratieconsulent (AA), maken we het verschil tussen beide soorten accountants expliciet. Zo versterken we de autoriteit van de controleur en herstellen we de toegevoegde waarde.

Bronnen

Bos, J. (2019, 4 maart). Nog even over die accountantstitel. Accountant.nl. https://www.accountant.nl/opinie/2019/4/nog-even-over-die-accountantstitel/#:~:text=Accountant,niet%20zo%E2%80%99n%20gek%20idee%2C%20toch

Quick, R. (2020). The audit expectation gap: A review of the academic literature. Maandblad Voor Accountancy en Bedrijfseconomie, 94(1). https://www.researchgate.net/publication/339797224_The_audit_expectation_gap_A_review_of_the_academic_literature#:~:text=Misperceptions%20of%20%20auditors%E2%80%99%20roles,reputation%20%20of%20the

Wietsma, J. (2025, 12 juni). Richting kiezen: het beroepsprofiel tussen continuïteit en verandering. Accountant.nl. https://www.accountant.nl/discussie/opinie/2025/6/richting-kiezen-het-beroepsprofiel-tussen-continuiteit-en-verandering/#:~:text=sluit%20aan%20bij%20individuele%20ambities,in%20de%20markt%20tot%20gevolg

Voor het plaatsen van reacties, hou graag rekening met onze spelregels.