De Brenda Westra Opinieprijs wordt jaarlijks door Nyenrode Business Universiteit en Stichting Future Finance uitgereikt en is gericht op vernieuwende, duidelijk opiniërende, vlot geschreven, voor het financiële beroep en –onderwijs actuele opiniestukken. In december wordt deze prijs uitgereikt, vandaar dat de aankomende tijd The Accountables is omgetoverd tot Brenda’s Weken, waarbij gedurende deze weken elke dag een opinie van een van de genomineerde centraal staat. Yinte Dik MSc behaalde in 2026 de Post-Master Accountancy aan Nyenrode en werkt als Senior Assistant Assurance bij OneLane.

Yinte Dik

In het boek Morele Ambitie van Rutger Bregman gaat het al snel over de zogeheten onzinnige banen, de sin industries. In eerste instantie voelde ik mij daardoor ook wel aangesproken. Hij benoemt namelijk ook specifiek de accountants in zijn artikelen (Bregman, Nee, je bent niet goed zoals je bent, 2024).

Toen dacht ik verder na. Waarom voel ik mij eigenlijk zo aangesproken of zelfs betrapt? Accountants zijn heus toch wel van waarde? Er wordt immers geroepen dat wij de vertrouwenspersoon van het maatschappelijk verkeer zijn. Ja, nogal een cliché-uitspraak eigenlijk. Maar zeker niet minder waar, toch?

Echte morele ambitie toon je niet met woorden, maar met daden. In deze opinie betoog ik dan ook dat accountants hun maatschappelijke rol nog meer zichtbaar kunnen maken door bijvoorbeeld het gesprek over de ESG-thema’s met hun klanten niet uit de weg te gaan.

Wat is morele ambitie?

Allereerst, wat is morele ambitie? Bregman geeft het in zijn boek duidelijk als in een kwadrant weer (Bregman, Morele ambitie, 2024). Op de ene as staat het morele aspect wat hij verwoordt als idealisme, de andere as is de mate van ambitie. Een voorbeeld van een idealistische baan waarin minder ambitie naar voren komt, is die van een activist die vooral bewustzijn bij anderen creëert. Deze activist zet echter niet de volgende stap om dit bewustzijn om te zetten in concrete daden. Daar ontbreekt dus de ambitie. Gezien de route die accountants afleggen om bij de titel te komen, lijkt bij ons zeker ambitie niet te ontbreken.

Een baan waarbij ambitie en het idealisme samenkomen, noemt hij een baan met morele ambitie. In het boek wordt het voorbeeld genoemd van Rob Mather, die zich volop inzette om malaria tegen te gaan en op de kaart te zetten. Hiermee zijn miljoenen mensen geholpen. Een goed initiatief met een zeer grote impact. Hoe impactvol is de accountant dan?

Accountants zouden vallen onder de categorie die absoluut wel ambitie hebben, zeker, daar ben ik het mee eens. Toch vindt Bregman dat accountants het idealistische deel missen, het zonde vinden dat ons talent wordt verspild en dus niet impactvol zijn. Is dat terecht? Ik denk van niet!

Waarom zijn accountants wel impactvol?

Zeker als het gaat om controlerend accountants vind ik ons wel impact maken. De accountants vervullen zoals eerder aangegeven een maatschappelijke taak. Dat die taak commercieel is uitbesteed, maakt het niet direct een onzinbaan. Een belangrijk punt dat men wel meer mag erkennen als je het mij vraagt. Elk jaar worden er weer duizenden organisaties door accountants gecontroleerd. Wij voegen waarde toe aan de jaarrekeningen van de organisaties. Accountants dienen ook om te gaan met al die verschillende organisaties en hun ethische houding. Dit vereist een rechte rug van de accountant en het is dan ook zeker geen onzinbaan en vereist zeker enige vorm van morele ambitie.

Die rechte rug volgt uit de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Met name het fundamentele beginsel integriteit is in dit kader van belang. De accountant moet eerlijk en oprecht handelen. Een accountant moet zich niet laten beïnvloeden door een klant die zijn of haar idealen voor de wereld op een lager pitje heeft staan. Met de komst van de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is dit nu nóg meer van belang. Hier ligt de kans voor de accountant om de morele ambitie nog meer te laten zien aan het maatschappelijk verkeer. De accountant hoeft niet te wachten op de wettelijke dwang, maar zou vanuit de intrinsieke morele ambitie de klanten al aanspreken op de ESG-thema’s die spelen.

Verder heeft de NBA heeft een moreel besluitvormingsmodel om de accountant meer inzicht te geven over hun eigen ethische competenties (NBA, 2024). Dit kan de accountant helpen om besluiten omtrent morele en ethische kwesties op te pakken en hierover te oordelen. In welke situaties heb jij de afgelopen tijd morele druk gevoeld?

CSRD als uitgelezen kans?

Dan weer even naar die CSRD. De ESG-onderwerpen hebben van nature een meer idealistische achtergrond merk ik zo. Het is dan ook goed dat accountants hier een belangrijke rol in krijgen. Dijan Bruins (2024) noemt in zijn artikel over morele ambitie en ESG ons beroep van de toekomst dan ook wel de impact accountant. En dat is precies waar morele ambitie ook om gaat. Het maken van impact op de wereld, de maatschappij om je heen.

Kan je accountants vergelijken met mensen die over de gehele wereld ziekten bestrijden? Nee. Kan je accountants moreel ambitieus noemen? Ja.

In mijn ogen hebben accountants dus juist een sterke morele ambitie en ook dat beeld van hun rol in de samenleving. Dit moet alleen vaker zichtbaar zijn. Hoewel de CSRD-verplichtingen zijn versoepeld, ligt hier juist de kans om onze morele ambitie te tonen aan de maatschappij door vast te houden aan het oorspronkelijke doel van deze richtlijn.

Bibliografie

Bregman, R. (2024). Morele ambitie. Amsterdam: De Correspondent.

Bregman, R. (2024, maart 19). Nee, je bent niet goed zoals je bent. Opgehaald van De Correspondent: https://decorrespondent.nl/15165/nee-je-bent-niet-goed-zoals-je-bent/00f3b59e-4746-0f27-3b71-fda98677482d

Bruins, D. (2024, juli 16). Dijan Bruins (Countus): ‘De kennis in ons vakgebied geeft ons een voorsprong waarmee we impact maken’. Opgehaald van Duurzaam-ondernemen.nl: https://www.duurzaam-ondernemen.nl/dijan-bruins-countus-de-kennis-in-ons-vakgebied-geeft-ons-een-voorsprong-waarmee-we-impact-maken/

NBA. (2024). Moreel besluitvormingsmodel voor accountants. Amsterdam: NBA. Opgehaald van https://www.nba.nl/besluitvormingsmodel/

Voor het plaatsen van reacties, hou graag rekening met onze spelregels.